Vì Sao Business Coaching Thất Bại Nếu Chủ Doanh Nghiệp Không “Đứng Đúng Vai”?

“Coaching không hiệu quả” – hay vì chúng ta đã dùng sai vai?

Trong nhiều cuộc trò chuyện sau một chương trình coaching không như kỳ vọng, tôi thường nghe một nhận xét quen thuộc:

“Coaching cũng hay, nhưng cuối cùng doanh nghiệp tôi vẫn vậy.”

Câu nói này không hiếm.

Nhưng điều đáng nói là: trong rất nhiều trường hợp, coaching không hề thất bại.

Thứ không thay đổi là vai trò của người chủ doanh nghiệp.

Business Coaching không phải là một dịch vụ “sửa doanh nghiệp từ bên ngoài”.

Nó là một quá trình đối diện từ bên trong. Và nếu người đứng đầu không thay đổi cách mình đứng trong hệ, mọi nỗ lực còn lại rất khó tạo ra kết quả bền vững.

Khi chủ doanh nghiệp muốn doanh nghiệp nhẹ hơn, nhưng vẫn giữ mọi quyết định

Rất nhiều chủ doanh nghiệp nói rằng họ muốn doanh nghiệp nhẹ hơn:

Nhẹ hơn trong đầu.

Nhẹ hơn trong những quyết định hằng ngày.

Nhẹ hơn trong cảm giác phải gánh mọi thứ một mình.

Nhưng trên thực tế, hầu hết các quyết định quan trọng vẫn quay về họ. Đội ngũ quen chờ chỉ đạo. Và sự “nhẹ hơn” mà họ mong muốn… chưa bao giờ thực sự xuất hiện. Trong trạng thái đó, business coaching rất khó tạo ra thay đổi. Không phải vì coaching không đúng, mà vì vai trò của người chủ chưa dịch chuyển.

“Đứng đúng vai” không phải là buông bỏ, mà là buông đúng chỗ

Khi nói đến việc thay đổi vai trò, nhiều chủ doanh nghiệp phản xạ ngay:

“Buông thì doanh nghiệp loạn.”

Nhưng đứng đúng vai không phải là bỏ trách nhiệm, mà là:

• Không làm thay những việc đội ngũ cần học để làm

• Không giữ những quyết định đáng ra không cần giữ

• Không dùng sự kiểm soát để đổi lấy cảm giác an toàn ngắn hạn

Trong quá trình coaching doanh nghiệp, có một câu hỏi thường xuyên được đặt ra:

“Việc này có thật sự cần anh/chị không, hay chỉ vì chưa ai khác được phép làm?”

Câu hỏi đó không dễ chịu. Nhưng nếu không trả lời được, coaching rất dễ rơi vào trạng thái nói nhiều – thay đổi ít.

Khi chủ doanh nghiệp mong coach “đứng vai thay mình”

Một nguyên nhân khác khiến Business Coaching thất bại là kỳ vọng sai.

Một số chủ doanh nghiệp tìm đến coach cho chủ doanh nghiệp với mong muốn:

• Có người nhắc mình nên làm gì

• Có người “đẩy” đội ngũ thay mình

• Có người đứng ra xử lý những mâu thuẫn khó nói

Nhưng Business Coach không phải:

• Quản lý thuê ngoài

• Trọng tài nội bộ

• Hay người gánh trách nhiệm thay lãnh đạo

Coach chỉ giữ vai trò soi gương và phản biện.

Nếu người chủ không sẵn sàng tự đứng ra chịu trách nhiệm cho những thay đổi cần thiết, coaching chỉ dừng lại ở những buổi nói chuyện hay, nhưng doanh nghiệp thì không đổi.

Vấn đề không nằm ở phương pháp, mà ở sự sẵn sàng chuyển vai

Rất nhiều chủ doanh nghiệp thông minh, học nhanh, hiểu rất rõ những gì coach nói.

Nhưng họ vẫn không thay đổi.

Không phải vì họ không hiểu.

Mà vì họ chưa sẵn sàng trả cái giá của việc chuyển vai.

Cái giá đó có thể là:

• Chấp nhận đội ngũ làm chưa tốt trong giai đoạn đầu

• Chấp nhận mất cảm giác kiểm soát quen thuộc

• Chấp nhận rằng doanh nghiệp chỉ lớn hơn khi mình bớt gánh vận hành

Business Coaching không thất bại vì thiếu công cụ.

Nó thất bại khi người chủ chưa sẵn sàng đứng ở một vị trí khác trong chính doanh nghiệp của mình.

Khi nào Business Coaching bắt đầu có tác dụng thật sự?

Business Coaching bắt đầu tạo ra khác biệt khi người chủ:

• Dừng việc làm thay đội ngũ

• Dám để tổ chức học bằng va chạm thật

• Ra quyết định ít hơn, nhưng rõ hơn

• Và chấp nhận rằng vai trò của mình đã khác so với ngày đầu khởi nghiệp

Lúc đó, coaching không còn là những buổi trò chuyện “hay nhưng khó làm”, mà trở thành một quá trình thay đổi thật – từ bên trong doanh nghiệp.

Kết luận

Business Coaching không phải là phép màu và nó cũng không thất bại một cách ngẫu nhiên. Trong phần lớn trường hợp, khi coaching không tạo ra kết quả, lý do không nằm ở coach, không nằm ở phương pháp, mà nằm ở việc chủ doanh nghiệp chưa đứng đúng vai trò của mình trong hệ. Nếu doanh nghiệp của chúng ta đã thử nhiều cách, đã học nhiều, làm nhiều, nhưng vẫn quay lại điểm cũ, có lẽ câu hỏi cần được đặt ra không phải là:

“Mình nên làm thêm gì nữa?”

Mà là:

“Mình đang giữ những vai trò nào khiến doanh nghiệp không thể nhẹ hơn?”

Xem thêm

• Business Coaching Cho Doanh Nghiệp SME: Khi Nào Cần – Ai Phù Hợp?

• Doanh Nghiệp Nên Bắt Đầu Business Coaching Từ Chiến Lược Hay Vận Hành?

• Vai Trò Của Business Coach Trong Giai Đoạn Tái Cấu Trúc Doanh Nghiệp