Business Coaching Hay Consulting: Khi Doanh Nghiệp Không Chỉ Cần Một Lời Giải

Khi Doanh Nghiệp Đã Có Lời Giải Nhưng Vấn Đề Vẫn Không Thay Đổi

Khi kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng, phản ứng quen thuộc của nhiều doanh nghiệp là tìm kiếm một giải pháp mới. Có thể là một chiến lược tăng trưởng, một mô hình tổ chức, hệ thống KPI hoặc một phương pháp quản trị hiệu quả hơn.

Đây cũng là lúc Consulting phát huy giá trị. Một consultant có kinh nghiệm có thể mang đến góc nhìn bên ngoài, dữ liệu so sánh và những phương pháp mà đội ngũ nội bộ chưa từng tiếp cận. Với những vấn đề doanh nghiệp chưa đủ chuyên môn để tự giải quyết, kinh nghiệm đó có thể rút ngắn đáng kể quá trình thử và sai.

Nhưng một tình huống khác cũng xảy ra khá thường xuyên: doanh nghiệp đã biết mình cần làm gì.

Chiến lược đã được thống nhất. Cơ cấu tổ chức đã được điều chỉnh. KPI mới đã được ban hành. Ban lãnh đạo cũng hiểu rằng muốn tăng trưởng, CEO phải trao quyền nhiều hơn và đội ngũ quản lý phải chịu trách nhiệm nhiều hơn.

Vài tháng sau, cách vận hành cũ dần quay trở lại.

CEO vẫn tham gia vào hầu hết các quyết định quan trọng. Quản lý cấp trung vẫn có xu hướng chờ chỉ đạo. Những cuộc họp đáng lẽ dành cho chiến lược lại tiếp tục bị kéo về các vấn đề vận hành hàng ngày.

Nếu nhìn từ bên ngoài, doanh nghiệp có thể cho rằng giải pháp trước đó chưa đủ tốt và bắt đầu tìm kiếm một giải pháp khác.

Nhưng có một khả năng đáng suy nghĩ hơn: vấn đề không còn nằm ở việc doanh nghiệp chưa biết phải làm gì, mà nằm ở khả năng biến điều đã biết thành một cách vận hành mới.

Đây là ranh giới mà việc tiếp tục bổ sung lời khuyên bắt đầu tạo ra ít giá trị hơn.

Và cũng là lúc câu hỏi giữa Business Coaching hay Consulting cần được nhìn theo một cách khác.

Consulting Giải Quyết Bài Toán, Nhưng Không Phải Lúc Nào Cũng Thay Đổi Người Ra Quyết Định

Một CEO từng quen với việc trực tiếp xử lý hầu hết vấn đề quan trọng sẽ không tự nhiên trở thành người biết trao quyền chỉ vì doanh nghiệp có một sơ đồ tổ chức mới.

Đây là một trong những nghịch lý thường xuất hiện khi doanh nghiệp tăng trưởng.

Trong giai đoạn đầu, khả năng giải quyết vấn đề nhanh của founder thường là lợi thế. Khi khách hàng gặp vấn đề, founder xử lý. Khi đội ngũ không biết quyết định thế nào, founder quyết định. Khi thị trường thay đổi, founder thường là người phản ứng nhanh nhất.

Nhưng khi doanh nghiệp lớn lên, chính năng lực từng tạo ra thành công đó có thể trở thành điểm nghẽn.

CEO hiểu rằng mình cần trao quyền, nhưng mỗi khi đội ngũ đưa ra một quyết định chưa đủ tốt, anh lại can thiệp. Đội ngũ vì thế học được rằng cách an toàn nhất vẫn là chờ CEO. Và CEO lại có thêm bằng chứng để tin rằng đội ngũ chưa đủ khả năng tự quyết định.

Một vòng lặp được hình thành.

Trong tình huống này, doanh nghiệp không thiếu kiến thức về delegation. Một khóa đào tạo hay một mô hình phân quyền mới chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Điều cần được nhìn lại là những giả định đang chi phối hành vi của chính người lãnh đạo.

Đây là nơi Business Coaching tạo ra một giá trị khác với Consulting.

Một Business Coach không nhất thiết trả lời câu hỏi: “CEO nên phân quyền như thế nào?”

Câu hỏi quan trọng hơn có thể là: “Điều gì khiến anh vẫn tin rằng mình phải tham gia vào những quyết định này?”

Khi câu hỏi thay đổi, bản chất của vấn đề cũng thay đổi.

Từ một bài toán về cơ cấu và quy trình, nó trở thành một bài toán về tư duy lãnh đạo, niềm tin vào đội ngũ và cách CEO nhìn nhận quyền kiểm soát.

Consulting có thể giúp doanh nghiệp thiết kế một hệ thống tốt hơn.

Nhưng nếu cách người lãnh đạo vận hành không thay đổi, hệ thống mới rất dễ bị kéo trở lại bởi những hành vi cũ.

Business Coaching Không Thay Thế Consulting, Mà Bắt Đầu Ở Nơi Lời Khuyên Không Còn Đủ

Nếu Consulting có thể đưa ra những giải pháp rất tốt, tại sao doanh nghiệp vẫn cần Business Coaching?

Câu trả lời nằm ở bản chất của hai loại vấn đề.

Có những vấn đề doanh nghiệp cần chuyên gia biết nhiều hơn mình. Khi bước vào một thị trường mới, tái cấu trúc hệ thống bán hàng hay thiết kế lại mô hình vận hành, kinh nghiệm từ bên ngoài có thể tạo ra lợi thế rất lớn.

Nhưng cũng có những vấn đề mà CEO đã biết câu trả lời.

Anh biết mình cần trao quyền. Biết đội ngũ phải chịu trách nhiệm nhiều hơn. Biết bản thân cần dành ít thời gian cho vận hành và nhiều thời gian hơn cho chiến lược.

Khoảng cách lúc này không còn nằm giữa “không biết” và “biết”.

Nó nằm giữa “biết” và “thực sự thay đổi”.

Trong một phiên coaching, CEO có thể bắt đầu bằng nhận định: “Đội ngũ của tôi thiếu chủ động.”

Thay vì vội tìm giải pháp cho đội ngũ, coach có thể cùng CEO kiểm chứng một giả định khác: liệu cách lãnh đạo hiện tại có đang vô tình khiến sự phụ thuộc trở thành lựa chọn an toàn nhất?

Sự dịch chuyển góc nhìn này rất quan trọng.

Bởi khi CEO nhận ra mình cũng là một phần của hệ thống tạo ra vấn đề, khả năng thay đổi không còn chỉ đặt lên vai nhân viên hay quản lý cấp trung. Nhà lãnh đạo bắt đầu nhìn lại chính cách mình ra quyết định, trao quyền và phản ứng trước những sai sót của đội ngũ.

Đó là lý do coaching cho CEO và nhà lãnh đạo không nên được xem như một phiên bản khác của tư vấn.

Consulting mang thêm năng lực giải quyết vấn đề từ bên ngoài vào doanh nghiệp.

Business Coaching giúp năng lực giải quyết vấn đề bên trong doanh nghiệp trưởng thành hơn.

Hai cách tiếp cận không loại trừ nhau.

Chúng giải quyết những khoảng trống khác nhau.

Câu Hỏi Không Phải Coaching Hay Consulting Tốt Hơn, Mà Doanh Nghiệp Đang Thiếu Điều Gì

Trước khi tìm một consultant hay Business Coach, CEO có thể bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản:

Nếu ngày mai chúng ta có được lời giải tốt nhất cho vấn đề này, liệu tổ chức có thực sự thay đổi?

Nếu câu trả lời là có, doanh nghiệp có thể đang thiếu chuyên môn, dữ liệu hoặc kinh nghiệm. Consulting lúc đó là một lựa chọn hợp lý.

Nhưng nếu câu trả lời vẫn là chưa chắc, vấn đề có thể nằm sâu hơn lời giải.

Một chiến lược mới không thể tạo ra nhiều khác biệt nếu đội ngũ lãnh đạo vẫn ra quyết định theo cách cũ. Một cơ cấu mới khó tạo ra sự chủ động nếu CEO vẫn giữ phần lớn quyền quyết định. Và một hệ thống KPI mới cũng khó tạo ra accountability nếu người quản lý chưa thực sự thay đổi cách họ chịu trách nhiệm về kết quả.

Đó cũng là lý do những chương trình chuyển đổi quan trọng đôi khi cần cả Consulting và Business Coaching cho doanh nghiệp.

Consulting giúp doanh nghiệp nhìn thấy điều cần thay đổi.

Business Coaching làm việc với những người phải dẫn dắt sự thay đổi đó.

Sự khác biệt tưởng như nhỏ, nhưng lại quyết định doanh nghiệp đang cần thêm một lời giải hay cần phát triển năng lực để biến lời giải thành kết quả.

Vì vậy, trước khi hỏi Business Coaching hay Consulting, có lẽ CEO nên đặt một câu hỏi khác:

Vấn đề của doanh nghiệp thực sự nằm ở điều chúng ta chưa biết, hay ở điều chúng ta đã biết nhưng vẫn chưa thể thay đổi?

📖 Xem thêm:

Business Coaching dành cho CEO và nhà lãnh đạo

Phát triển năng lực lãnh đạo trong doanh nghiệp

Tư vấn và tái cấu trúc doanh nghiệp