Doanh Nghiệp Nên Bắt Đầu Business Coaching Từ Chiến Lược Hay Vận Hành?

Câu hỏi quen thuộc trước khi Business Coaching bắt đầu

Một trong những câu hỏi tôi nghe nhiều nhất trước khi bắt đầu business coaching là:

“Bên mình nên coach từ chiến lược trước hay xử lý vận hành trước?”

Câu hỏi này nghe rất hợp lý.

Và cũng rất… con người.

Bởi khi doanh nghiệp đang rối, phản xạ tự nhiên nhất là muốn làm một thứ gì đó cụ thể. Thứ gì nhìn thấy được. Thứ gì tạo cảm giác “đang xử lý vấn đề”.

Nhưng nếu đi đủ lâu với các doanh nghiệp SME, chúng ta sẽ nhận ra: đây không phải là câu hỏi về thứ tự, mà là câu hỏi về điểm nghẽn thật sự.

Khi doanh nghiệp muốn sửa vận hành, nhưng gốc lại nằm ở chiến lược

Rất nhiều doanh nghiệp tìm đến coaching với mong muốn ban đầu là:

• Quy trình gọn hơn

• Đội ngũ chạy trơn hơn

• Ít việc phải quay về lãnh đạo hơn

Nhìn bề ngoài, đây là bài toán vận hành.

Nhưng khi bắt đầu trò chuyện sâu hơn, một thực tế dần hiện ra:

• Doanh nghiệp không rõ mình đang ưu tiên điều gì

• Việc nào cũng “quan trọng”

• Quyết định thay đổi liên tục theo áp lực thị trường

Trong bối cảnh đó, vận hành không thể tự gọn lại, vì nó đang phải phục vụ cho một chiến lược chưa rõ ràng.

Business Coaching lúc này không thể bắt đầu từ vận hành, bởi:

• Sửa chỗ này sẽ lệch chỗ khác

• Tối ưu quy trình hôm nay có thể vô nghĩa ngày mai

• Đội ngũ làm rất nhiều, nhưng không biết vì sao mình làm

Đây là lúc coaching cần bắt đầu từ chiến lược, không phải để vẽ ra một bản kế hoạch dài, mà để trả lời những câu hỏi nền tảng:

• Doanh nghiệp đang chơi cuộc chơi nào?

• Trong giai đoạn này, điều gì quan trọng – điều gì nên bỏ?

• Quyết định nào thuộc về lãnh đạo, quyết định nào không?

Nhưng cũng có lúc chiến lược đã rõ, chỉ có vận hành là kéo lùi

Ở chiều ngược lại, cũng có những doanh nghiệp:

• Đã xác định khá rõ hướng đi

• Biết mình tập trung vào phân khúc nào

• Không thiếu ý tưởng hay mục tiêu

Nhưng mỗi ngày trôi qua vẫn là:

• Lãnh đạo bị kéo vào xử lý sự vụ

• Quyết định nhỏ cũng phải xin ý kiến

• Đội ngũ không dám chịu trách nhiệm

Trong trường hợp này, nói về chiến lược thêm nữa không tạo ra khác biệt.

Điều doanh nghiệp cần là nhìn lại:

• Vai trò đang bị chồng chéo ở đâu

• Việc nào đáng ra không cần lãnh đạo nhúng tay

• Cách ra quyết định đang làm chậm tổ chức như thế nào

Coaching doanh nghiệp lúc này nên bắt đầu từ vận hành, nhưng là vận hành gắn với vai trò lãnh đạo, không phải checklist quy trình.

Điểm mấu chốt không nằm ở chiến lược hay vận hành

Sau rất nhiều ca coaching, có một điều ngày càng rõ:

Business Coaching không nên bắt đầu từ chiến lược hay vận hành.

Nó nên bắt đầu từ người lãnh đạo.

Bởi chiến lược được hình thành từ cách lãnh đạo suy nghĩ.

Và vận hành phản ánh cách lãnh đạo ra quyết định mỗi ngày.

Nếu người lãnh đạo:

• Chưa rõ mình cần giữ vai trò nào

• Chưa có không gian để nghĩ cho đúng

• Đang ra quyết định trong trạng thái mệt mỏi

Thì dù bắt đầu từ chiến lược hay vận hành, doanh nghiệp cũng sẽ sớm quay lại điểm cũ.

Business Coach làm gì trong giai đoạn “chọn điểm bắt đầu”?

Vai trò của Business Coach không phải là nói:

“Anh/chị phải làm chiến lược trước.”

hay

“Anh/chị phải sửa vận hành ngay.”

Vai trò của coach là giúp lãnh đạo nhìn rõ doanh nghiệp đang kẹt ở đâu, bằng những câu hỏi rất đời:

• Việc gì đang lấy nhiều năng lượng nhất của anh/chị?

• Quyết định nào đang khiến anh/chị mệt nhất?

• Nếu không thay đổi cách hiện tại, 6–12 tháng nữa điều gì sẽ xảy ra?

Thông qua đó, điểm bắt đầu sẽ tự hiện ra, thay vì bị áp đặt.

Một coach cho chủ doanh nghiệp không chọn điểm bắt đầu thay lãnh đạo, mà giúp lãnh đạo đủ rõ để tự chọn đúng điểm cần bắt đầu.

Khi nào doanh nghiệp biết mình đã bắt đầu đúng?

Không phải khi:

• Có bản chiến lược mới

• Hay có quy trình mới

Mà khi:

• Lãnh đạo nhẹ hơn trong các quyết định

• Đội ngũ rõ ràng hơn về việc của mình

• Doanh nghiệp bắt đầu có nhịp ổn định hơn, ít “chữa cháy” hơn

Đó là dấu hiệu Business Coaching đã đánh trúng điểm nghẽn, dù điểm bắt đầu là chiến lược hay vận hành.

Kết luận

Câu hỏi “nên bắt đầu Business Coaching từ chiến lược hay vận hành?” thực ra là một câu hỏi rất tốt. Nhưng câu trả lời không nằm ở việc chọn đúng thứ tự, mà nằm ở việc nhìn đúng chỗ doanh nghiệp đang kẹt. Business Coaching không phải để làm mọi thứ tốt hơn cùng lúc. Nó để giúp doanh nghiệp bắt đầu đúng từ nơi cần nhất, vào đúng thời điểm.

Nếu doanh nghiệp của chúng ta đang:

• Làm rất nhiều nhưng không nhẹ hơn

• Thay đổi liên tục nhưng không bền

• Và lãnh đạo ngày càng mệt

Có lẽ đã đến lúc dừng lại, không phải để chọn chiến lược hay vận hành, mà để nhìn lại cách mình đang dẫn dắt doanh nghiệp.

Xem thêm

• Business Coaching Cho Doanh Nghiệp SME: Khi Nào Cần – Ai Phù Hợp?

• Coaching Vs Consulting: Doanh Nghiệp Việt Đang Nhầm Lẫn Ở Đâu?

• Vai Trò Của Business Coach Trong Giai Đoạn Tái Cấu Trúc Doanh Nghiệp